Yaşayan Proje Yapay Zekâsı: ERP/CRM Projelerinde Project Intelligence Layer Dönemi
Her proje yüzlerce toplantı, binlerce karar, onlarca doküman ve sayısız revizyon içerir. Analizler yapılır, tasarımlar hazırlanır, geliştirmeler yazılır, testler çalışır, proje canlıya alınır. Aylar geçtikten sonra aynı soru mutlaka geri döner:
“Bu tasarımı neden böyle yapmıştık?”
Ve çoğu zaman cevap dokümanlarda değil, insanların zihnindedir.
Aslında ERP/CRM projeleri ilerledikçe yalnızca sistemler değil, proje yapma biçimimiz de değişmek zorunda kalıyor. On yıllardır aynı şekilde yürütülen analiz–tasarım–geliştirme döngüsü, insan belleğine aşırı bağımlı, dağınık ve kırılgan bir yapıya dönüşmüş durumda. Dokümanlar yazılıyor; onaylanıyor; arşivleniyor… ama zamanla bağlamını kaybedip etkisiz birer dijital enkaza dönüşüyor.
Bugün sorun doküman eksikliği değil, dokümanın yaşayan bir hafızaya dönüşememesi.
Tam da bu noktada yeni bir kavram ortaya çıkıyor:
Proje Zekâ Katmanı (Project Intelligence Layer)
Bu, artık teorik bir vizyon değil. Uygulanabilir, çalışır ve yakın gelecekte zorunlu hale gelecek bir model.
Projenin Yeni Ortağı: Öğrenen ve Hatırlayan Dijital Ekip Üyesi
Biz yeni projelerde bu yaklaşımı uygulamaya başladık. Proje kickoff’uyla birlikte sadece ekipleri değil, o projeye özel tanımlanmış bir yapay zekâ katmanını da aktive ediyoruz. Bu ajan, proje boyunca üretilen tüm bilgi akışını dinliyor, işliyor, ilişkilendiriyor ve yeniden anlamlandırıyor.
Bu dijital ekip üyesi şunları yapıyor:
- Satış görüşmelerini ve SOW kapsamını analiz ediyor
- Müşteri ihtiyaçlarını bağlam içinde tanımlıyor
- Analiz & tasarım dokümanlarını ingest ediyor
- Toplantı notlarını karar geçmişiyle eşleştiriyor
- FDD–TDD ilişkilerini kuruyor
- Backlog ve sprint akışını takip ediyor
- Go‑live sonrası talepleri sınıflandırıyor
- Çelişkileri işaretliyor
- Kapsam dışı talepleri tespit ediyor
- Modüller arası etki analizini otomatik çıkarıyor
Bu model pasif bir bilgi arşivi değil; aktif bir proje zekâsı.
Sonuçlar net:
- Dokümanlara geri dönme süresi dakikalardan saniyelere indi
- Yeni ekip üyelerinin adaptasyonu dramatik şekilde kısaldı
- “Bu kararı neden almıştık?” sorusunun cevabı anında bulunuyor
- Tasarım çelişkileri ortaya çıkmadan önce işaretleniyor
Proje artık sadece sistemi kurmuyor; kendi dijital hafızasını da inşa ediyor.
Aksiyon Alan Zekâ: Yalnızca Bilen Değil, Uyarı Veren ve Kalite Kontrol Yapan Katman
ERP/CRM projelerinin ciddi bir kısmı operasyonel yüklerden oluşur: format kontrolü, doküman tutarlılığı, kapsam uyumu, karar log’larının kontrolü…
Peki ilk kontrol katmanının yapay zekâ olduğunu düşünün:
Bir FDD yüklendiğinde AI şunları otomatik yapabilir:
- Eksik bölümleri listeler
- Tutarsız terimleri işaretler
- Önceki tasarımlarla çelişen noktaları bulur
- Riskli maddeleri ön uyarı olarak sunar
- Mimarinin dışına çıkan önerileri raporlar
Ve şunu söyleyebilir:
“Bu doküman onaya uygun değildir. 4 maddede risk tespit edildi.”
Bu, insanı devre dışı bırakmak değildir. İnsanın zamanını daha değerli alanlara taşıyan bir kalite katmanıdır.
Karar Hafızası ve Çelişki Tespiti: İnsan İletişiminin Ötesine Geçen Bir Yetkinlik
Her projede yüzlerce karar alınır ama üç ay sonra çoğu unutulur. Oysa proje zekâ katmanı, kararların bağlamını ve tarihini unutmadan saklar: “Bu tasarım, 12 Aralık analiz toplantısında alınan kararla çelişiyor.”
Bunu bir insan hatırlayamaz. Ama yapay zekâ hatırlatabilir.
Aynı yapı, proje yönetimi için bir analiz motoruna dönüşebilir:
- Planlanan efor – gerçekleşen efor farklarını analiz eder
- Bütçe kullanım trendini izler
- Scope creep işaretlerini tespit eder
- Modül bazlı yoğunluk haritaları çıkarır
- Sprint süreleri arasındaki sapmaları ölçer
Ve PM’e şunu söyleyebilir:
“Bu modülde planlanan eforun %35 üzerinde harcama oluştu. Son iki sprintte benzer sapma tekrarlanıyor. Scope genişliyor olabilir.”
Go‑Live Sonrası Taleplerde Akıllı Süzgeç
Canlı sonrası süreçte talepler kaotik bir şekilde gelir. Yeni modelde talepler önce yapay zekâ tarafından değerlendirilir:
- Daha önce benzer bir talep var mı?
- Tasarımla çelişiyor mu?
- Sözleşme kapsamında mı?
- Yanlış departmana mı yönlendirilmiş?
- Etki alanı geniş mi?
- Riskli mi?
Ve şu şekilde etiketlenir:
- “İşleme alınabilir”
- “Revize edilmeli”
- “Kapsam dışı”
IT ekiplerinin yükü dramatik biçimde azalır. Gereksiz iş emirleri engellenir. Sistem bütünlüğü korunur.
Eğitim ve Onboarding: Projenin Kendi Kendini Öğreten Zekâsı
ERP/CRM projelerinde en büyük görünmeyen maliyetlerden biri eğitim ve bilgi transferidir. Yeni bir danışmanın, geliştiricinin, anahtar kullanıcının veya iş ortağının projeye adapte olması çoğu zaman haftalar alır.
Yaşayan Proje Yapay Zekâsı bu noktada projeyi yalnızca hatırlayan değil, kendini öğretebilen bir yapıya dönüştürür.
Bu dijital katman:
- Yeni başlayanlara süreç akışlarını anlatır
- Modül tasarımını proje dokümanlarından otomatik olarak özetler
- “Bu neden böyle tasarlandı?” gibi sorulara karar geçmişiyle cevap verir
- Yeni bir iş ortağına projenin tarihçesini aktarır
- Geliştiricilere entegrasyon noktalarını ve veri modelini açıklar
- Departman çalışanlarının süreç eğitimini hızlandırır
Örneğin yeni bir çalışan şu soruyu sorabilir: “Satınalma onay süreci bu projede nasıl ilerliyor?” AI, hem dokümanları hem geçmiş kararları kullanarak proje bağlamına özel, net ve eksiksiz bir açıklama yapar. Böylece eğitim döngüsü kişiye bağımlı olmaktan çıkar; projenin kendisi eğitim veren bir yapıya dönüşür.
Sonuç olarak:
- Yeni kaynakların adaptasyonu hızlanır
- İş ortakları değiştiğinde bilgi kaybı yaşanmaz
- Kurumsal hafıza sürekli güncel kalır
- Eğitim maliyeti ciddi şekilde düşer
Bu nedenle Proje Zekâ Katmanı sadece süreçleri yöneten değil, ekipleri eğiten dijital bir ortak haline gelir. Danışman ve Geliştirici İçin Operasyonel Destek
Bu katman yalnızca PM’lere değil; danışman ve geliştiriciye de ciddi zaman kazandırır.
AI otomatik olarak:
- Test senaryosu önerir
- FDD/TDD’den task çıkarır
- Entegrasyon akışları için ilk API kontratını oluşturur
- Backlog önceliklendirmesinde bağlam sunar
- Konfigürasyon önerileri üretir
Tekrarlayan, manuel işleri ortadan kaldırır. Danışmanı güçlendirir, geliştiriciyi hızlandırır.
Copilot Studio ile Bugün MVP’si Yapılabilir mi?
Evet. Bugün bile bir Proje Zekâ Katmanı oluşturmak mümkün:
- SharePoint dokümanları
- Teams toplantı transkriptleri
- Azure DevOps story geçmişi
- Rol bazlı erişim modeli
- AI Actions ile risk & etki değerlendirme
- Bağlam bazlı doküman analizi
Doğru kurgulandığında bu ajan, gerçekten projenin yaşayan dijital ortağı oluyor.
Aşağıdaki ekran görüntüsünde, denemek için Copilot Studio kullanarak oluşturduğum proje ajanını görebilirsiniz.
Proje için ajanı oluşturdum. Burada özellikle Instructions kısmını detaylı yazmak gerekiyor.
Resim 1.
Sharepoint bağlantısını kurdum.
Resim 2.
Bağlı olduğu klasör ilgili dökümanları yükledim.
Resim 3.
Bu ajanı oluştururken, SharePoint üzerinde topladığım analiz, tasarım ve geliştirme dokümanlarını, FDD/TDD arşivlerini ve toplantı notlarını bilgi kaynağı olarak tanımladım. Böylece proje boyunca üretilmiş tüm içerik, bağlamıyla birlikte tek bir bilgi katmanında toplanmış oldu.
Ardından ajan için özel bir instruction (çalışma yönergesi) tanımladım. Bu yönergede; yanıtların proje bağlamına dayanması, doküman referanslı cevap üretmesi ve rol bazlı düşünmesi gibi kuralları belirledim.
Oluşturduğum bu ajan ile projeye ilişkin belirli senaryoları test ettim. Örneğin sabit kıymet sürecinde yapılan özel tasarım kararlarını, zaman girişiyle ilgili geliştirmeleri ve ilgili modül kurgularını sorarak, ekran görüntüleri üzerinden çıktıları doğruladım.
Resim 4.
Resim 5.
Resim 6.
Bu örnek, Proje Zekâ Katmanı yaklaşımının teorik bir fikir değil, bugün uygulanabilir bir model olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki 5 Yıl: Kaçınılmaz Dönüşüm
Bence 5 yıl içinde şunlar standart olacak:
- Proje yapay zekâsı olmayan ERP/CRM projesi kalmayacak
- Analiz toplantıları otomatik özetlenecek
- Tasarım dokümanlarının ilk taslakları AI’dan çıkacak
- Talepler AI filtresinden geçmeden IT’ye ulaşmayacak
- Backlog optimizasyonu AI destekli olacak
- Ekip değişse bile bilgi kaybı yaşanmayacak
- Projeler insan + yapay zekâ ortaklığıyla yürütülecek
Bu dönüşüm sessiz ama köklü bir devrim olacak.
Sonuç: Bilgiyi Taşıyan Değil, Bilgiyi Yaşayan Projeler
Yaşayan Proje Yapay Zekâsı, yalnızca yeni bir teknoloji fikri değil, yeni bir proje kültürü.
ERP/CRM projelerinde artık konuşulacak olan şey şu olacak:
“Bu projede kaç kişi çalışıyor?” değil.
“Bu projede kaç insan ve kaç dijital ekip üyesi birlikte çalışıyor?”
Bu dönüşüm sessiz ama geri dönüşsüz bir kırılım olacak. Ve erken başlayanlar avantajlı olacak.
www.fatihdemirci.net
#ERP # CRM # AI #PM
